Тыт мөмө дарагын өстүрүү: тыт дарагына кантип кам көрүү керек

2026 Автор: Chloe Blomfield | blomfield@almanacfarmer.com. Акыркы өзгөртүү: 2025-06-01 04:42:45

Тут дарактары (Morus spp.) өткөн жылдары декоративдүү көлөкөлүү дарак катары, ошондой эле жегенге жарамдуу мөмөлөрү үчүн популярдуу болгон. Тыттарды чийки түрүндө жесе болот же таттуу консерва, пирог жана шарап жасаса болот. Тут дарактарын кантип өстүрүүнү билгиңиз келеби? Тыт мөмөлүү дарактарды өстүрүү жана тыт дарагына кам көрүү тууралуу баарын окуңуз.

Тут мөмө дарактарын өстүрүү

Адамдар тыт мөмөсүн жакшы көрүшсө, канаттуулар да мөмөлөрдү жакшы көрүшөт, ал эми дарак болсо ондогон, аахем, баш аламан конокторду өзүнө тарткан маяк. Дарактын ошондой эле инвазивдүү болуу жагымсыз адаты бар. Тилекке каршы, бул тыт мөмөлүү дарактарды өстүрүүнү эң эле айыл жеринен башка жерде да токтоп калды.

Тут дарактары кайтаруучу сапаттарга ээ, бирок эң көрүнүктүү дарактардын бири - аларга минималдуу кам көрүү. Тыт дарактарына кантип кам көрүү керектигин үйрөнүүдөн мурун, бул жерде көбүнчө өстүрүлгөн тыт дарактарынын үч түрүнүн кыскача баяндамасы.

• Кара тыт - Эң даамдуу мөмөлөр кара тыттан (Morus nigra) келет. Бул дарактар батыш Азиядан келген жана USDA 6 жана андан жылуу зонага гана ылайыкташат.
• Кызыл тыт - Карадан катуураактыт, кызыл тыт (Morus rubra) Түндүк Америкага таандык, алар түпкү жээктер менен суулардын боюнда жайгашкан терең, бай топурактарда өсөт.
• Ак тыт - Ак тыт (Morus alba tatarica) Кытайдан алынып келинип, колониялык Америкага жибек куртун өндүрүү үчүн киргизилген. Ошондон бери ак тыттар натуралдаштырылган жана жергиликтүү кызыл тыт менен гибриддешти.

Тыт дарагын кантип өстүрөбүз

Тут дарактары кичинекей, өзгөчө гүлдөшөт, алар сымбаттуу карагаттарга окшош көп мөмөлөргө айланат. Мөмөлөр этап-этабы менен бышат жана жетилгенде дарактан түшөт. Дарактар USDA зоналарына 4/5тен 8ге чейин түрүнө жараша чыдамдуу. Алар толук күндү жана бай топуракты жакшы көрүшөт, бирок жарым-жартылай көлөкө жана ар кандай топурактарга чыдайт. Алар трансплантациялоого оңой, тузга чыдамдуу жана даамдуу мөмөлөрдү айтпаганда да, эрозияга каршы идеалдуу. Кээ бир сорттор шамалга туруштук берип, сонун шамалдан коргойт.

Жалбырактуу дарактар, үч түрү тең ар кандай өлчөмдөргө жетет. Ак тыт 80 фут (24 м.), кызыл тыт 70 фут (21 м.) тегерегинде өсөт, ал эми кичинекей кара тыт 30 фут (9 м) бийиктикке жетиши мүмкүн. Кара тыт жүздөгөн жылдар жашай алат, ал эми кызыл тыт 75 жашта эң көп жашашат.

Тут дарактарын күн ачык жерге, бак-дарактардын арасына 15 футтан (5 м.) кем эмес аралыкта, эң жакшысы, терең чопо сыяктуу жылуу, жакшы дренаждуу топуракка отургузуу керек. Аларды тротуардын жанына отургузбаңыз, эгерде сиз майдаланган мөмөлөрдүн боёлуп кетишине же мүмкүн болгон байкоого каршы болбосоңуз (албетте, бул сиз үчүн көйгөй болсо,мөмөсүз тыт сорту да бар!). Дарак түптөлгөндөн кийин, тыт дарагына кам көрүү өтө аз гана талап кылынат.

Тут дарагына кантип кам көрүү керек

Чынында бул чыдамкай үлгү менен тынчсыздана турган эч нерсе жок. Дарактар кургакчылыкка чыдамдуу, бирок кургакчылык мезгилинде бир аз сугаруу пайдалуу болот.

Тыт кошумча уруктандыруусуз жакшы өсөт, бирок жылына бир жолу 10-10-10 жолу колдонуу алардын ден соолугун сактап калат. Жада калса тыт зыянкечтеринен жана илдеттеринен таза эмес.

Тыт дарактарын бутоо

Негизги бутактардын топтомун иштеп чыгуу менен жаш дарактарды тыкан формага келтириңиз. Негизги буттардын жанындагы шпорлардын өсүшүн жеңилдетүү үчүн июлда каптал бутактарды алты жалбырак кылып кыркыңыз.

Катуу кыркпаңыз, анткени тыттын кесилген жери канайт. 2 дюймдан (5 см.) ашкан кесүүлөрдөн качыңыз, алар айыкпайт. Дарак уктап турганда кырксаңыз, кан агуу азыраак болот.

Андан кийин тыт дарактарын акылдуулук менен бутоо керек, чындыгында куураган же толуп калган бутактарды алып салуу үчүн гана керек.